रसगन्धकलोहाभ्रशुल्बभस्म समांशकम् । त्रिफला द्विगुणा प्रोक्ता त्रिगुणश्च शिलाजतु। । चतुर्गुणं पुरं शुद्धं चित्रमूलं च तत्समम् ।तिक्ता सर्वसमा ज्ञेया सर्वं संचूर्ण्य यत्नतः । ।निम्बवृक्षदलाम्भोभिर्मर्दयेद् द्विदिना वधि । ततश्च वटिका कार्या राजकोलफलोपमा…
सिक्थतैलं सुविमलं रसतोलकसंमितम् । गन्धकं गिरिसिंदूरं तोलकार्द्धमितं पृथक् ।। टङ्कणं घनसारंच पृथक्माषद्वयोन्मितम् । दत्वा सम्मेल्य यत्नेन काचकुप्यां निधापयेत् ॥ मतो मलहरोऽयं तु गन्धकाद्यसमाह्वयः । (Rasatarangini 8/63-65 REFERENCE : RASATARANGINI ASHTAMA…
चित्रकं पिप्पलीमूलं द्वौ क्षारौ लवणानि च । व्योषं हिङ्ग्वजमोदाञ्च चव्यञ्चैकत्र चूर्णयेत् ।। गुडिका मातुलुङ्गस्य दाडिमस्य रसेन वा । कृता विपाचयत्यामं दीपयत्याशु चानिलम् ।। (Bhaishajya Ratnavali 8/26-27) REFERENCE: BHAISHAJYA RATNAVALI; GRAHANI…
हिंङ्गुलं च विषं व्योषं टङ्कणं मागधीशिफाम् । सञ्चूर्ण्य भावयेत् त्रेधा सुरसार्द्रकहेमभिः ।।निर्गुण्डीस्वरसेनापि रसस्त्रैलोक्यकीर्तिकः । विनाशयेज्ज्वरान् सर्वाननुपानविशेषतः ।।(RASAMRITA 5/80-81) REFERENCE : RASAMRITA; RASAYOGA VIJNANEEYAM ADHYAYA; 5TH CHAPTER; SHLOKA 80-81 INGREDIENTS QUANTITY…
हिङ्गुलश्व विषं व्योषं मरिचं टङ्कणं कणा । जातीकोषसमं चूर्ण जम्बीरद्रवमर्दितम् । रक्तिमानां वटीं कुर्यात् खादेदार्द्रकसंयुताम् ।। वटीद्वयं त्रयं वाऽपि सन्निपाते सुदारुणे ।ज्वरमष्टविधं हन्ति तथाऽतीसारनाशनः ।। जीर्णज्वरहरश्चैव तथा सर्वाङ्गभेदकः । आमवातादिरोगञ्च…
मधुकं त्रिफला चूर्णमयोरजः समं लिहन् । मधुसर्पिर्युतं सम्यग् गव्यं क्षीरं पिबेदनु ॥ छर्दि सतिमिरं शूलमम्लपित्तं ज्वरं क्लमम् । आनाहं मूत्रसङ्गञ्च शोथञ्चैव निहन्ति सः।। (Bhaishajya Ratnavali30/130-131) REFERENCE : BHAISHAJYA RATNAVALI SHOOLAROGADHIKARA…
रसं गन्धकं नागवङ्गं च लोहं तथाताम्रजं व्योम निश्चन्द्रिकं च । कणा टङ्कणं त्र्यूषणं नागरं वैपृथग्भागमेकं विमर्द्यक यामम् ॥ ततो वत्सनाभं चतुःसार्धभागं दृढं मर्दयेद्भावना व्योषजात्र्त्रि: । वरा चित्रकैर्मार्कवैः कुष्ठजाद्भिस्त्रिभिर्भावयेन्निर्गुंडीभानुदुग्धै: ।। मही…
त्रिफलाया रसे मूत्रे गवां क्षारे च लावणे । क्रमेण चेङ्गुदीक्षारे किंशुकक्षार एव च ॥तीक्ष्णायसस्य पत्राणि वह्निवर्णानि साधयेत्। चतुरङ्गुलदीर्घाणि तिलोत्सेधतनूनि च ॥ ज्ञात्वा तान्यञ्जनाभानि सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् । तानि चूर्णानि मधुना रसेनामलकस्य…
सूतं हिङ्गुलसम्भवं हृतमलं मोटोरुबूक आर्द्रकै: दैत्येन्द्रं कचरञ्जनोद्भवजलैः प्राक् सप्तधा भावितम् ।अग्नौ कोलक कोकिलोज्ज्वलशिखे सम्यग्विलाप्य द्रुतंभृंगोत्थे सलिले निषिच्य विमलं तुल्यं ततः पेषयेत् ॥युक्त्या कज्जलिकां विधाय विबुधस्तां लोहदर्व्यां क्षिपेत् निर्दिष्टैः खलु कोकिलैश्च…
साधयेदसनादीनां पलानां विंशतिं पृथक् । द्विवहेऽपां क्षिपेत्तत्र पादस्थे द्वे शते गुडात् ॥ क्षौद्राढकार्ध पलिकं वत्सकादीं च कल्कितम् । तत्क्षौद्रपिप्पलीचूर्णप्रदिग्धे घृतभाजने ॥ स्थितं दृढे जतुसृते यवराशौ निधापयेत् । खदिराङ्गारतप्तानि बहुशोऽत्र निमज्जयेत्…
शुद्धं सूतं मृतं स्वर्णं टङ्कणं वत्सनाभः | व्योषमुन्मत्तबीजं च गन्धकं ताम्रभस्मकम् ||चतुर्जातं शङ्खभस्म बिल्वमज्जा कचोरकम् | सर्वं समं क्षिपेत्खल्वे मर्द्यं भृङ्गरसैर्दिनम् ||गुञ्जामात्रां वटीं कृत्वा द्विगुञ्जे मधुसर्पिषी | भक्षयेदम्लपित्तघ्नो वान्तिशूलामयापहः ||पञ्च…
चिञ्चाक्षारपलं पटुव्रजपलं निम्बूरसे कल्कितम् । तस्मिन् शङ्खपलं प्रतप्तमसकृत् संस्थाप्य शीर्णावधि ।।हिङ्गुव्योषपलं रसामृतबलीन् निक्षिप्य निष्कांशिकाः ।बद्ध्वा शङ्खवटी क्षयग्रहणिकारुक्पक्तिशूलादिषु । । (Bhaishajya ratnavali,Agnimandyadi chikitsa 10/87 ) INGREDIENTS QUANTITY METRIC EQUIVALENT Chincha kshara…
INGREDIENTS QUANTITY 1 Mukta pishti 1 part 2 Pravala pishti 1 part 3 Muktasukti Bhasma 1 part 4 Varatika Bhasma 1 part 5 Sankha Bhasma 1 part 6 Suddha Gairika…
रसो गन्धो विषं चैव टङ्कणं च मनःशिला | एतानि टङ्कमात्राणि मरिचं चाष्टटङ्ककम् ||एकैकं मरिचं दत्वा खल्वे सूक्ष्मं विमर्दयेत् | त्रिकटु टङ्कमात्रं च दत्वा पश्चाद्विचूर्णयेत् ||सर्वमेकत्र संयोज्य काचकूप्यां विनिक्षिपेत् | कासे…
भागत्रयं स्वर्णभस्म द्विभागं रौप्यमभ्रकम् ।लौहात् पञ्च प्रवालञ्च मौक्तिकं त्रयसम्मितम् ॥भस्मसूतं सप्तकञ्च कन्यारसविमर्दितम् ।वल्लमात्रा वटी कार्या भिषग्भि: परियत्नत: ॥यथाव्याध्यनुपानेन नाशयेद्रोगसंकुलम् ।वातरोगं पित्तकृतं निहन्ति नात्र चिन्तनम् ॥वृद्धो अपि तरुणस्पर्द्धी कन्दर्पसमविक्रम: ।दृष्ट: सिद्धफलश्चायं…
द्विभागं हाटकं चन्द्रं त्रयो वङ्गाहिकान्तकाः । चतुर्भागं शुद्धमभ्रं प्रवालं मौक्तिकं तथा ॥ भावयेद् गव्यदुग्धेन भावनेक्षुरसेन च। वासालाक्षारसोदीच्यरम्भाकन्दप्रसूनकैः ।। शतपत्ररसेनैव मालत्याः कुङ्कुमोदकैः । पश्चान्मृगमदैर्भाव्यं सुगन्धिरससंभवैः । कुसुमाकर विख्यातो वसन्तपदपूर्वकः l गुञ्जाद्वयेन…
स्वर्ण मुक्ता च दरदं मरिचं भागवृद्धितः । खर्पर्य्यष्टौ कलांशं स्यान्नवनीतं पयोभवम् ॥ निम्बूकैर्मर्दयेत्तावद्यावत् स्नेहो लयं व्रजेत् । मालती प्राग्वसतोऽयं रसो धातुज्वरं जयेत् ॥ मात्रा गुञ्जाद्वयोन्माना कणामधुचमत्कृता । प्रकुञ्चपञ्चके पञ्चनवतिनिम्बुकान्यलम् ॥…
त्र्यूषणत्रिफलामुस्तविडङ्गचित्रकाः समाः । नवायोरजसो भागास्तच्चूर्णं क्षौद्रसर्पिषा ॥भक्षयेत् पाण्डुहृद्रोगकुष्ठार्शः कामलापहम् । नवायसमिदं चूर्ण कृष्णात्रेयेण भाषितम् ॥ (Charaka Samhita Chikitsasthana 16/70-71)REFERENCE : CHARAKA SAMHITA CHITSASTHANA, PANDUROGA CHIKITSA; CHAPTER 16; SHLOKA 70-71 INGREDIENTS…
शुण्ठी हरीतकी मुस्ता खदिरं घनसारकम् । गुवाकभस्म मरिचं देवपुष्पं तथा त्वचम् ।। एतेषां समभागेन चूर्णमेवं विनिर्दिशेत् । तत्समं प्रक्षिपेत्तत्र चूर्णं कठिनिसभ्भवम् ।। एतद्दशनसंस्कारचूर्ण दन्तास्यरोगजित् ।। (BHAISHAJYA RATNAVALI 61/97-98) REFERENCE :…
शुद्धसूतं विषं गन्धमजमोदा फलत्रयम् ।स्वर्जि क्षारं यवक्षारं वह्निसैन्धवजीरकम् ।।११७।। सौवर्चलं विडङ्गानि सामुद्रं टङ्कणं समम् । विषमुष्टिः सर्वतुल्यं जम्बीराम्लेन मर्दयेत् ।। मरिचाभां वटीं खादेदग्निमान्द्यप्रशान्तये ।।११८ ।। (भैषज्यरत्नावली, अग्निमांद्यादिरोगाधिकार 10/93-94) REFERENCE –…
ayurhriday.com