February 2025

BRIHATVATA CHINTAMANI RASA

भागत्रयं स्वर्णभस्म द्विभागं रौप्यमभ्रकम् ।लौहात् पञ्च प्रवालञ्च मौक्तिकं त्रयसम्मितम् ॥भस्मसूतं सप्तकञ्च कन्यारसविमर्दितम् ।वल्लमात्रा वटी कार्या भिषग्भि: परियत्नत: ॥यथाव्याध्यनुपानेन नाशयेद्रोगसंकुलम् ।वातरोगं पित्तकृतं निहन्ति नात्र चिन्तनम् ॥वृद्धो अपि तरुणस्पर्द्धी कन्दर्पसमविक्रम: ।दृष्ट: सिद्धफलश्चायं…

VASANTA KUSUMAKARA RASA

द्विभागं हाटकं चन्द्रं त्रयो वङ्गाहिकान्तकाः । चतुर्भागं शुद्धमभ्रं प्रवालं मौक्तिकं तथा ॥ भावयेद् गव्यदुग्धेन भावनेक्षुरसेन च। वासालाक्षारसोदीच्यरम्भाकन्दप्रसूनकैः ।। शतपत्ररसेनैव मालत्याः कुङ्कुमोदकैः । पश्चान्मृगमदैर्भाव्यं सुगन्धिरससंभवैः । कुसुमाकर विख्यातो वसन्तपदपूर्वकः l गुञ्जाद्वयेन…

VASANTA MALATI RASA

स्वर्ण मुक्ता च दरदं मरिचं भागवृद्धितः । खर्पर्य्यष्टौ कलांशं स्यान्नवनीतं पयोभवम् ॥ निम्बूकैर्मर्दयेत्तावद्यावत् स्नेहो लयं व्रजेत् । मालती प्राग्वसतोऽयं रसो धातुज्वरं जयेत् ॥ मात्रा गुञ्जाद्वयोन्माना कणामधुचमत्कृता । प्रकुञ्चपञ्चके पञ्चनवतिनिम्बुकान्यलम् ॥…

MUSTADI PRAMATHYA

प्रमथ्या प्रोच्यते द्रव्यपलात्कल्कीकृताच्छृतात् । तोयेऽष्टगुणिते तस्याः पानमाहुः पलद्वयम् ॥ मुस्तकेन्द्रयवैः सिद्धा प्रमथ्या द्विपलोन्मिता। सुशीता मधुसंयुक्ता रक्तातीसारनाशिनी (Sharangadhara Samhita Madhyamakhanda 2/150-151) REFERENCE : SHARANGADHARA SAMHITA MADHYAMA KHANDA , KWATHA KALPANA ADHYAYA;…

NAVAYASA LOHAM

त्र्यूषणत्रिफलामुस्तविडङ्गचित्रकाः समाः । नवायोरजसो भागास्तच्चूर्णं क्षौद्रसर्पिषा ॥भक्षयेत् पाण्डुहृद्रोगकुष्ठार्शः कामलापहम् । नवायसमिदं चूर्ण कृष्णात्रेयेण भाषितम् ॥ (Charaka Samhita Chikitsasthana 16/70-71)REFERENCE : CHARAKA SAMHITA CHITSASTHANA, PANDUROGA CHIKITSA; CHAPTER 16; SHLOKA 70-71 INGREDIENTS…

NALIKERA LAVANAM / NALIKERA KSHARA

नारिकेलं सतोयञ्च लवणेन प्रपूरितम् । मृदाऽववेष्टितं शुष्कं पक्वं गोमयवह्निना ।। पिप्पल्या भक्षितं हन्ति शूलं च परिणामजम् । वातिकं पैत्तिकञ्चापि श्लैष्मिकं सान्निपातिकम् ।। (Bhaishajya Ratnavali 30/69-70)REFERENCE - BHAISHAJYA RATNAVALI SHOOLAROGA CHIKITSA;…

LASHUNA KSHEERA PAAKA

साधयेत् शुद्ध शुष्कस्य लशुनस्य चतुष्पलम् । क्षीरोदकेऽष्टगुणिते क्षीरशेषं च ना पिबेत् ॥ वातगुल्ममुदावर्तं गृध्रसीं विषमज्वरम् । हृद्रोगं विद्रधिं शोथं साधयत्याशु तत्पयः ॥ (Charaka Samhita Chikitsasthana 5/95) REFERENCE : CHARAKA SAMHITA…